Dag van de Noord-Nederlandse Archeologie een groot succes!

Tijdens de Dag van de Noord-Nederlandse Archeologie (DNNA) op zaterdag 10 maart a.s. konden bezoekers, jong en oud, op diverse manieren de archeologie van Groningen, Friesland en Drenthe ontdekken. Deuren die normaal gesloten blijven, gingen open. Zo'n 750 bezoekers die geïnteresseerd zijn in Archeologie, keken hun ogen uit wat er allemaal in de Noord-Nederlandse bodem verstopt zit en zat. Meer dan twintig standhouders, waaronder afd. 1 Noord-Nederland van de AWN, vertelden de bezoekers alles over archeologie in de noordelijke provincies. Er waren de gehele dag lezingen en rondleidingen. De demonstratie vuurstenen werktuigen maken, trok veel belangstelling van de jeugdige bezoekers. Wie geïnteresseerd was in het maken van middeleeuws aardewerk kwam aan zijn trekken bij het draaien van aardwerkpotten op de draaischijf.
Kortom het was een informatieve en gezellige dag waarbij veel kennis door jong en oud werd opgedaan.


_________________________________________________________________________________________________


10 maart 2018 – Dag van de Noordelijke Archeologie

Wij nodigen allen die geïnteresseerd zijn in archeologie van harte uit voor de Dag van Noord-Nederlandse Archeologie (DNNA) op 10 maart 2018 in het Noordelijk Archeologisch Depot (NAD) in Nuis. De dag wordt georganiseerd door het NAD, de AWN en PAN.
In het NAD worden archeologische vondsten uit de drie noordelijke provincies (Groningen, Fryslân en Drenthe) bewaard en is daarmee een zeer geschikte locatie om meer te weten te komen over de archeologie uit de drie noordelijke provincies.
Onderdeel van de DNNA is een informatiemarkt waar musea en archeologische instellingen zich kunnen presenteren. De markt vindt plaats van 10.30 tot 16.00 uur. Entree is gratis. 
______________________________________________________________________________________________________


Kennismakingsmiddag basiscursus Archeologie

AWN Afd. Noord-Nederland organiseert samen met het Hunebedcentrum in Borger op zaterdagmiddag 13 januari 2018 een kennismakingsmiddag archeologie, die mogelijk daarna voortgezet wordt in een basiscursus archeologie. Op de kennismakingsmiddag geven we een introductie op de archeologie van ons werkgebied en bespreken we welke onderwerpen in een basiscursus archeologie aan bod zullen komen.

 

De middag is niet alleen bedoeld voor AWN leden, maar juist ook voor andere belangstellenden.
Aan het eind van de kennismakingsmiddag willen we de behoefte peilen voor een basiscursus archeologie (zowel theorie als praktijk) en welke accenten we daarin zouden kunnen aanbrengen. Uitgangspunt is de basiscursus archeologie zoals die door verschillende AWN afdelingen in Nederland al met succes wordt georganiseerd.
 
Onderwerpen die onder meer aan de orde komen zijn:
o   Wat is archeologie en waarom?
o   Archeologische perioden
o   Kennis van aardewerk, vuursteen en andere materialen – wat is het en hoe oud
o   Tekenen en meten in de archeologie in het veld en van vondsten
o   Veldverkenning in de praktijk en determineren van wat is gevonden
o   Wat kunnen amateurarcheologen betekenen voor de archeologie, de (eigen) streekgeschiedenis?
o   En….. wensen vanuit de kennismakingsmiddag.
 
De kennismakingsmiddag is oriënterend en gratis. U kunt zich aanmelden bij de secretaris van de afdeling, Eva Hopman, d.m.v. een email aan awn.noord@gmail.com.
 
Datum: Zaterdag 13 januari 2018
Locatie: Lesruimte van het Hunebedcentrum
Adres: Hunebedstraat 27, 9531 JV Borger, tel. 0599 236 374
Tijd: 13.30 - 16.30 uur.


________________________________________________________________________________________

Archeologie op de basisschool

Door Lysanne Michels en Floriske Meindertsma

De afgelopen maanden hebben wij, Lysanne en Floriske, een maatschappelijke stage gelopen bij de Nederlandse Jeugdbond voor Geschiedenis (NJBG), voor het Honours-traject van onze Archeologieopleiding aan de Universiteit Leiden. Voor de stage hebben we een reeks archeologielessen gegeven aan de bovenbouw van basisscholen in Delft, Breda en Utrecht.De NJBG is een geschiedenis- en archeologievereniging voor en door jongeren, die sinds 2011 een samenwerkingsovereenkomst heeft met de AWN.

Introductie

Voor onze lessen hebben we gebruik gemaakt van lespakketten van de AWN. We hebben hier inspiratie uit opgedaan en zo onze eigen lessen gecreëerd, aangepast aan de tijd en eisen van de leerkrachten van de basisscholen. We begonnen in iedere klas met een introductieles, waarin we vertelden wat archeologie is en hoe archeologen te werk gaan.

 
Scherven
Vervolgens konden de kinderen zelf als echte archeologen aan de slag. Zo mochten ze gebroken potten in elkaar plakken met schilderstape en proberen te achterhalen wat de functie van scherven was geweest. Hiervoor hadden we een scherventafel gemaakt met scherven uit de Middeleeuwen en de Gouden Eeuw, die zijn gevonden bij opgravingen in Delft en Breda. We verdeelden de klas in drie groepen en iedere groep kreeg een eigen categorie gebaseerd op de functie: kookgerei, servies en opslag.
 
 
Experimentele archeologie
Iedere leerling kreeg een klomp klei om daarmee zijn of haar eigen IJzertijdpot te kleien. Hierbij maakten ze alleen gebruik van hun handen en niet van een pottenbakkerswiel, aangezien die toen nog niet bestonden. In plaats daarvan bouwden ze hem op uit kleirollen en streken de pot daarna mooi glad. Als versiering kerfden ze er geometrische patronen in. Sommigen maakten zelfs oren aan hun pot om deze zo vast te houden. Zodra hun potten opgedroogd en stevig geworden waren, konden ze deze ook mee naar huis nemen als een leuk aandenken aan de les.

14 augustus 2016 -  Dag van het Hunebed

bij het Hunebedcentrum in Borger


Staatsbosbeheer, het Hunebedcentrum en Het Drentse Landschap zijn samen de initiatiefnemers van de Dag van het Hunebed. Deze speciale dag staat in het teken van de Drentse hunebedden.

Ouders, grootouders en hun (klein)kinderen kunnen meedoen aan allerlei activiteiten die in het teken staan van de prehistorie.
Wandel mee naar de hunebedden met een gids, ontdek het Hunebedcentrum o.l.v een gids, luister naar de verhalen van het grootste hunebed van Nederland, leer steenwerpen, beleef het leven in de prehistorie, maak een trechterbeker of ga oerbroodjes bakken.


‘De Drentse bodem op de kaart’

Tentoonstelling over Leven en werk van Albert Booij


In het in het Duurzaamheidscentrum, in het Asserbos in Assen is tot t/m oktober 2016 een tentoonstelling te bewonderen van het bodemkundige werk van Albert Booij.

Albert Booij heeft als bodemdeskundige veel betekend voor Drenthe. Zijn werk werd de basis voor de landelijke bodemkaart van Nederland, voor de bodemclassificatie en voor de uniforme legenda voor een bodemkaart. Van zijn werk is een tentoonstelling gemaakt die op verschillende plaatsen in Drenthe, Groningen en Fryslân te zien zal zijn.
 
Albert Booij ontdekte bij toeval dat je van een bodemprofiel een lakfilm kon maken. Sindsdien heeft hij veel lakprofielen gegoten en zo de geschiedenis van Drenthe ingelijst! Deze lakprofielen geven een uniek inkijkje in de Noordelijke bodem. Het werk van Albert Booij is nu nog steeds van onschatbare waarde voor onze huidige kennis over de bodem.
 
2015 is door de Wereldvoedselorganisatie van de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Jaar van de Bodem. Wereldwijd staat dit jaar de bodem en daarmee het natuurlijk kapitaal in de 'spotlight'. Het behoud van een gezonde is essentieel voor voedselzekerheid en een duurzame toekomst.



 


Celtic Fields…….

Zijn dit resten van een Romeinse legerplaats... ...of akkers?

door: Theo Toebosch,  5 maart 2016, NRC - http://www.nrc.nl/handelsblad/2016/03/05/zijn-dit-resten-van-een-romeinse-legerplaats-1595370

Archeologie In het noordoosten van Nederland kun je ze vanuit de lucht zien: raatakkers. Oeroude, rechthoekige velden met wallen er omheen. Ze waren lang een raadsel, maar archeologen beginnen er iets van te begrijpen. Er schijnt nieuw licht over de ‘Celtic fields’, de raadselachtige raatvormige akkers die dateren uit de prehistorie en waarvan er in Nederland nog honderden llen, die soms enkele meters breed zijn. De afgelopen drieënhalve eeuw zijn niet meer dan tien celtic fields onderzocht, en ook nog maar voor een te vinden zijn.Vooral in Noordoost-Nederland, de Veluwe en de Kempen zijn nog duizenden hectares grond die opgedeeld lijken te zijn in reusachtige schaakborden. Vanaf de grond zijn ze vaak moeilijk te herkennen, maar vanuit de lucht is goed te zien hoe vrijwel vierkante vlakken omgeven zijn door waklein deel. Mede daarom is het niet vreemd dat onderzoekers nog steeds niet echt weten waarom en wanneer de akkers werden aangelegd.

Maar er zit beweging in de zaak. Archeoloog Stijn Arnoldussen van de Rijksuniversiteit Groningen is sinds 2010 bezig met uitgebreid onderzoek naar het prehistorische akkerbouwsysteem. In dat kader heeft hij afgelopen zomer bij Someren een bijzondere vondst gedaan: ploegsporen in de velden én op de wallen.
Verder komen twee oudgedienden, emerita Willy Groenman-Waateringe, tot 1998 hoogleraar ecologische prehistorie aan de Universiteit van Amsterdam, en paleo-ecoloog Bas van Geel, als 68-jarige nog steeds werkzaam aan dezelfde universiteit, in het tijdschrift Environmental Archaeology met een nieuwe hypothese: de aanleg van de Celtic fields hangt samen met een ingrijpende klimaatverandering rond 850 voor Christus. Verder is er niet op de velden, maar juist op de wallen geakkerd. Voer voor discussie, weten ze.
In 1660 beschouwde een predikant en historicus uit Coevorden de velden die hij in Drenthe aantrof nog als kampementen van rondtrekkende Sueben. In de achttiende eeuw werden ze in verband gebracht met de Romeinen. Zelfs tot begin vorige eeuw stonden ze op topografische kaarten vermeld als Romeinse legerplaatsen. In 1923 stelden Engelse archeologen dat de velden, die in heel Noord-West Europa voorkomen, verkavelde akkervelden geweest moesten zijn; ze noemden ze Celtic fields, omdat het verkavelingsysteem een Keltische vinding zou zijn. Hoewel intussen vast staat dat ze niets met Kelten te maken hebben wordt de term nog steeds gebruikt.

‘Geen verstand van akkerbouw’

Volgens Albert Egges van Giffen (1884-1973), indertijd een van de meest vooraanstaande archeologen van Europa, waren de scheidingswallen gevormd door het opwerpen van de uitgeputte bovenste laag van de akkertjes. „Van Giffen had duidelijk geen verstand van akkerbouw,” zegt Groenman-van Waateringe. „Anders had hij geweten dat je zo de humuslaag, de beste laag, weghaalt.”
Zelf liep ze al een tijd rond met het idee dat het systeem anders in elkaar zat dan iedereen dacht. „Ik kwam op het idee door de lazy beds in Ierland. In de achttiende en negentiende eeuw teelden de Ieren aardappelen op langgerekte bedden aarde, die ze hadden opgeworpen van aan weerszijden gestoken plaggen. De opgehoogde bedden, waarvan de resten in het landschap nog zichtbaar zijn, zorgden voor een goede afwatering; hun naam, die ze van de Engelsen kregen, dankten ze aan het feit dat er niet gespit hoefde te worden.” Vier jaar geleden stelde ze op basis van de resultaten van pollenanalyses al vast dat in de vroege Middeleeuwen rogge op de wallen van de raatakkers was verbouwd. „Maar het was lastig om te bewijzen dat ze oorspronkelijk ook voor akkerbouw bedoeld waren.”

Tot ze een tijdje terug in gesprek raakte met Van Geel. „Zijn onderzoek naar klimaatveranderingen in het verleden, met name de vernatting aan het begin van de IJzertijd paste precies
„Door verminderde zonneactiviteit werd het rond 850 voor Christus in Europa plotseling kouder en natter,” legt Van Geel uit. „Dat moet voor de boeren van die tijd problemen hebben opgeleverd. Maar een crisis maakt vaak ook vernuftig. Met de aanleg van opgehoogde akkerbedden werden problemen opgelost. Door gebruik te maken van de humus uit de lage delen van een Celtic field was de grond op de wallen vruchtbaarder. Verder was er nu een goede afwatering en de ophoging zorgde er ook voor dat de gewassen beter tegen nachtvorst waren beschermd, omdat de temperatuur op de bedden enkele graden hoger was.”

Datering is een probleem

Uit eerder onderzoek in Noord-Duitsland is gebleken dat op de wallen het fosfaatgehalte het hoogst is, voegen de twee onderzoekers toe. „Dat duidt op bemesting. Maar precieze datering van de wallen is een probleem. Dat blijkt uit het feit dat de weinige beschikbare dateringen uiteenlopen van de Midden Bronstijd (1800-1100 v. Chr.) tot de Romeinse tijd (eerste eeuw v. Chr.). In Denemarken is zelfs een datering uit de Midden Steentijd.”
Arnoldussen is er niet van overtuigd dat het ontstaan van de celtic fields samenhangt met de klimaatverandering van 850 voor Christus. „Mijn dateringen van de Celtic fields van Zeijen, Wekerom en Someren wijzen op een begin rond 1300 voor Christus. Het is een langzaam proces geweest. Eerst heeft men plaggen gestoken, daarna zijn die in een stal bemest en uiteindelijk zijn ze op het land teruggebracht. De wallen zijn ontstaan door het uittrekken en terzijde gooien van akkeronkruiden met aanhangende grond.”
Arnoldussen blijft er dus bij dat er in de velden en niet op de wallen is geakkerd. „Groenman en Van Geel baseren zich op beperkt fosfaatonderzoek. Uit mijn uitgebreidere onderzoek blijkt dat het fosfaatgehalte in grond die mensen niet bewerkt hebben groter is; het fosfaatgehalte zegt dus niets over bemesting.”
Nog belangrijker acht hij zijn vondst van afgelopen zomer bij Someren. „In een veld heb ik een goede stratigrafie met ploegsporen gevonden.”
 
Op de wallen heeft hij echter ook ploegsporen gevonden. „Maar die krassen van eergetouwen lopen diagonaal en niet in de richting van de velden en de wallen. Ze wijzen op het kapot trekken van wortels en het na braakperioden schoonmaken van de wallen.”
Groenman-van Waateringe ziet maar één manier om de zaak echt op te lossen: „Een veld helemaal opgraven en op heel veel plekken dateringen doen.”


Gratis e-magazine Hunebedcentrum - www.hunebednieuwscafe.nl

Het Hunebedcentrum heeft sinds maart 2015 een eigen e-magazine. Er zijn intussen al bijna 100 artikelen op geplaatst. Het is beschikbaar via de pc en laptop, maar ook via de tablet en de smartphone. Het is bedoeld voor iedereen die meer wil weten of gewoon nieuwsgierig is naar onderwerpen als hunebedden, prehistorie, ijstijden, Hondsrug of aanverwante thema’s.
 
Het is op een speelse manier opgezet, met teksten, foto’s en filmpjes. Er zijn een aantal vaste auteurs met hun eigen specialisatie maar ook mensen die eenmalig een artikel plaatsen. De meeste auteurs komen uit Nederland maar er is ook iemand uit Duitsland en in de toekomst ook uit andere landen. Er zijn dan ook artikelen in meerdere talen.
 
Het e-magazine is gratis en is te vinden door op www.hunebednieuwscafe.nl te klikken. Telkens als er een nieuw artikel verschijnt laten we dat weten door een bericht te sturen via facebook en twitter. Het is ook mogelijk om een gratis abonnement te nemen.
 
Het Hunebednieuwscafe is nu nog uitsluitend een e-magazine maar in de nabije toekomst worden er ook fysieke activiteiten aan gekoppeld zoals lezingen, cursussen en workshops. 


Archeologieles voor kinderen in het AZC in Aalden

Het was voor iedereen wel even wennen maar zeker voor de kinderen van obs De Smeltkroes in het AZC te Aalden. Daar kregen de kinderen van de groepen 6, 7 en 8 les over de prehistorie van Drenthe. Met veel belangstelling werd geluisterd over waar zij zijn, hoe Drenthe is ontstaan, waar en hoe mensen in de prehistorie hebben geleefd. Een vrouw uit de tijd van de Trechterbekercultuur, de cultuur van de Hunebedbouwers, toonde haar kleding, haar gereedschap en haar sieraden.

Na het eerste deel van de les in de klas,  werd het tweede deel doorgebracht in de praktijk, buiten op het veld. De kinderen hebben met de grondboor kunnen kijken wat er onder hun voeten zit en daarmee een tijdsprong kunnen maken van 150 jaar terug, toen de IJstijd Drenthe bedekte met een honderd meter dik ijspakket. In het zand was op een zeker moment de ijstijd goed zichtbaar. Met verbazing en verwondering namen zijn het wit-gele zand in de hand. Naast het grondboren hebben de kinderen zwerfstenen en vuursteenvondsten van de akker mogen rapen. Tot slot werd er met de metaaldetector gezocht naar de schat. Deze werd dan ook gevonden. Een pot met hartjessnoepjes er in.  Al met al een nuttige en uitdagende archeologieles voor zowel voor de kinderen als voor de leerkrachten.





 




 


EEN NIEUWE OEK: OEK EN OPA

- Hunebedcentrum continueert Oek-serie –

Op vrijdagmiddag 23 oktober a.s. vanaf 16.00 uur wordt tijdens het openingsfeest van het Borgerder Plein ‘Oek en Opa’ gepresenteerd. ‘Oek en opa’ is het vijfde boek in de serie ‘De wereld van Oek’, dat de belevenissen van een zesjarig kind van hunebedbouwers vertelt. Burgemeester Jan Seton zal het eerste exemplaar in ontvangst nemen uit handen van auteur Hein Klompmaker, in het dagelijks leven directeur van het Hunebedcentrum te Borger.‘Oek en opa’ vertelt het verhaal van een bijzondere ontdekking door Oek, die vader en opa tot nadenken hebben gestemd. Hoe kan het toch dat het gras op een koeienvlaai hoger groeit, dan er naast? En opa, hoe gaat het met hem? Oek maakt zich zorgen, want opa is ziek. Hoe dat allemaal afloopt vertelt ‘Oek en opa’, deel vijf in de serie ‘De wereld van Oek’.
Oek en opa is een co-productie van illustrator Roelof Wijtsma uit Groningen en auteur Hein Klompmaker uit Borger. Beide vormen een goed op elkaar ingespeeld team, getuige de eerste vier delen in de serie. Het Hunebedcentrum treedt op als uitgever en heeft ook de zorg op zich genomen voor de derde (her-)druk van deel 1 ‘Kind van de hunebedbouwers’, dat al geruime tijd was uitverkocht.
‘De wereld van Oek’ is als serie compleet en uitgebreid en in prijs verlaagd. De boeken zijn o.a. te koop bij Bruna in Borger en in de museumshop van het Hunebedcentrum.


Nacht van de Nacht bij het Hunebedcentrum Borger
 
Zaterdag 24 oktober van 19 tot 22 uur

Tijdens de Nacht van de Nacht kunt u de duisternis ervaren op het terrein van het Hunebedcentrum. Op zaterdag 24 oktober zijn er verschillende activiteiten bij het Hunebedcentrum. Zo wordt er bij het grote oermuziek gespeeld en poëzie voorgedragen en kunnen deelnemers een fakkeltocht wandelen door de prehistorie. Ook staat de natuur centraal, de bezoekers ontdekken hoe druk de natuur is in het donker. De activiteiten worden georganiseerd door het Drents Landschap, Geopark de Hondsrug en het Hunebedcentrum.
De Nacht van de Nacht wordt georganiseerd door de Natuur- en Milieufederatie Drenthe. Zij doen dit om aandacht te vragen voor wat meer duisternis. Duisternis is goed voor je nachtrust en het milieu (energiebesparing), maar ook voor dieren dat ze niet ontregeld worden in hun dagelijks ritme.


Swoertje wroet in vroeger - de grafheuvel

Swoertje Zwijn graaft zichzelf tot archeoloog en maakt met Rob de Das en Heer Edelhert een speelse ontdekkingstocht door de tijd. Professor Pier en zijn aantekeningen slaan een brug tussen feiten en fictie. Het kinderboek Swoertje wroet in vroeger - de grafheuvel vertelt het verhaal over Swoertje Zwijn, een zwijntje dat vriendjes wordt met een das. Samen gaan ze op zoek naar het verhaal achter de mooie spulletjes die Rob de Das in zijn woning heeft liggen. De woning blijkt namelijk een grafheuvel te zijn….
Het is het onderwerp van dit aanstekelijk plaatjes- en voorleesboek dat tegelijk  uitgebreid informatie geeft over de grafheuvel.  Het boek slaagt er door de combinatie van beeld en tekst in om een ingewikkeld historisch onderwerp op een speelse manier voor jonge kinderen (en hun ouders) toegankelijk te maken.
Het is daarom een lees - en voorleesboek voor jong en oud, gemaakt door archeoloog Masja Parlevliet en haar vader beeldend kunstenaar Nico Parlevliet.
 

Swoertje wroet in vroeger - de grafheuvel  is te bestellen in de boekhandel: ISBN 9089321241
Harde kaft. 40 pp. Zeer rijk geïllustreerd. Uitgave van SPA,  uitgever van archeologische uitgaven, www.spa-uitgevers.nl

"Het grootste grafveld uit de tijd van de hunebedbouwers in Dalfsen"

Zondag 20 september om 14.30 uur, organiseert het Hunebedcentrum een lezing over het grootste grafveld uit de tijd van de hunebedbouwers in Dalfsen. 

Dr. Henk van der Velde van Archeologisch Dienstencentrum (ADC) uit Amersfoort heeft het onderzoek naar de unieke nederzetting van de Hunebedbouwers, maandenlang begeleid. Hij zal de eerste resultaten van het onderzoek naar de Trechterbekercultuur in Dalfsen met uniek beeldmateriaal toelichten. Hij zal de eerste wetenschappelijk, nieuwe inzichten van de resultaten van wat is gevonden aan graven, woonplekken, etc. tonen. De resultaten geven een nieuw beeld over het leven van het volk van de hunebedden.

De kosten per lezing zijn 5 euro, inclusief een kop koffie/thee.

U kunt zich opgeven via email: hwolters@hunebedcentrum.nl


Project "Met kwast en vergrootglas"voor het vierde jaar van start

Vanaf medio september 2015 tot volgend jaar mei zullen 26 schoolklassen van basisscholen uit Coevorden deelnemen aan het archeologieproject "Met kwast en vergrootglas". 

In opdracht van de Gemeente Coevorden heeft Kunst en Cultuur Drenthe (K&C) samen met de AWN-Vereniging van Vrijwilligers in de Archeologie en Archeogidsen.nl vier jaar geleden, het project Met kwast en vergrootglas ontwikkeld. Er is door de organisaties hard gewerkt om dit archeologieproject voor groep 5, 6 en 7 van het primair onderwijs tot stand te brengen.

Archeologie is voor leerlingen en leerkrachten vaak een onbekend, maar erg spannend onderwerp. Juist archeologie is interessant voor erfgoededucatie en omgevingsonderwijs omdat het tastbaar en actief te ervaren is voor leerlingen.
Bovendien vergroot het project het historisch besef en de beleving en de bewustwording van weten waar je woont, weten wat er onder je voeten zit, weten waar je vandaan komt, weten hoe de geschiedenis in elkaar zit en wat er aan je eigen leven vooraf is gegaan. Daarmee krijgen leerlingen meer begrip voor de eigen woonomgeving, het leven, het landschap en de medemens. 
 
Via een lessenserie Archeologie en een aansluitende archeologische excursie van ca. twee uur naar grafheuvels, akkers uit de IJzertijd, hunebed en nog veel meer in het Sleenerbos bij Schoonoord wordt de les voor de leerlingen afgesloten.
 
Met de lessenserie Archeologie ontdekken de leerlingen dat er in het heden nog van alles te ontdekken is over vroeger, zowel onder als boven de grond!
 
De excursies worden begeleid door een archeoloog van Archeogidsen. Ook is het in overleg mogelijk om een archeologieles in de klas te geven.
 
Het project is beschikbaar voor groep 5, 6 en 7 van alle deelnemende scholen aan het Cultuurmenu van K&C.
Deelnemende scholen ontvangen een docentenhandleiding en een DVD die op school mogen blijven.
Een leskist met daarin onderzoekssets en archeologische vondsten zal rouleren over de deelnemende scholen.
 
Inlichtingen bij K&C:
Mw. Marieke van Ginkel
Dr. Nassaulaan 5
Postbus 924
9400 AX Assen
0592 - 336 999
info@kcdr.nl


Landbouw ontstond zo’n 11.000 jaar eerder dan gedacht

Bronnen: 23-07-2015 - Gerard Suijdendorp, Archeologieonline.nl
Sciencedailly.com, ‘First evidence of farming in Mideast 23,000 years ago’.
Phys.org, ‘First evidence of farming Mideast’.

 
Tarwe
Tot op heden geloofden wetenschappers dat landbouw zo’n 12.000 jaar geleden was uitgevonden in het huidige Midden-Oosten. De vruchtbare halvemaan bedekte gebieden in Irak, Syrië, Israël en Egypte. Een gezamenlijk onderzoek van de universiteiten van Tel Aviv, Haifa, Harvard en Bar-Ilan toont aan dat de plantenteelt al veel eerder begon, namelijk zo’n 23.000 jaar geleden.
  
Gunstige omstandigheden
Het bewijsmateriaal is gevonden in een jagers- en verzamelaars kamp nabij het meer van Galilea. Het kamp is door gunstige klimatologische omstandigheden buitengewoon goed bewaard gebleven en is daardoor een van de beste voorbeelden van hoe de mensen toen leefden. De onderzoekers zochten naar typische huislijke granen en oogstgereedschappen en vonden die.
 
Eetbare graansoorten als gerst en haver
De plaats bevat de overblijfselen van zes opslagplaatsen en is rijk aan verschillende plantensoorten. De onderzoekers hebben onderzocht dat deze jagers en verzamelaars 140 verschillende soorten planten verzamelden, waaronder eetbare granen als gerst en haver.
 
Slijpsteen & sikkel
Op de plek van het kamp zijn daarnaast een slijpsteen en een sikkel gevonden. Volgens de wetenschappers toont dit aan dat er systematische landbouw plaatsvond en het oogsten van de granen zelfs jaarlijks gepland werd.
 
Slimme voorouders
Volgens professor Sternberg (een van de onderzoekers) laat dit onderzoek zien dat landbouw al veel eerder werd toegepast dan aanvankelijk werd aangenomen. ‘Het geeft ons een ander beeld over onze voorouders, ze waren veel slimmer en vaardiger dan we aanvankelijk dachten’,  aldus de onderzoeker.
 
De bevindingen van de onderzoekers zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLUS ONE.


Nieuw initiatief: E-magazine www.hunebednieuwscafé.nl

Het Hunebedcentrum in Borger wil met het e-magazine veel geïnteresseerden trekken. Op de website staat actueel nieuws in woord, beeld en film. In het openingswoord van de website schrijft directeur Hein Klompmaker van het Hunebedcentrum: 

"Erfgoed en geluk
Hoe vaak constateren wij niet dat de werkelijkheid nog veel interessanter, zelfs spannender is, dan welke fantasie of fictie dan ook? Maar dan moet je het wel zien, weten, erover lezen, en het kunnen meebeleven.

Voor een museum als het Hunebedcentrum geldt dan dat er vaak leuk en positief nieuws te melden valt. Voor kranten, radio en tv is het meestal niet opportuun om er aandacht om te besteden. Nieuws is immers vooral slecht nieuws: rampen, oorlogen, economische zorgen, epidemieën hebben altijd voorrang. Nieuws met wat meer body, waar je wat langer over doet om het te lezen, dat je wat meer tot nadenken stemt, dat vooral een positieve inslag heeft, wordt steeds meer verdrongen uit de heersende media. Het Bruto Nationaal Product krijgt de pennen meer in beweging dat het Bruto Nationaal Geluk.

Het is om die reden, dat wij voor iedereen, die geïnteresseerd is en voor wie niet bang is om soms eens wat ingewikkelds te lezen, zijn gestart met ons e-magazine ‘Hunebed nieuwscafé’.
Wij kunnen er veel mee. Wij kunnen uitvoerig ingaan op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van archeologie, geologie, museologie, onderwijs en erfgoed. Wij kunnen nieuwe uitgaven aankondigen, eerste hoofdstukken publiceren, recensies schrijven, filmpjes over prehistorische experimenten in het verhaal rijgen, laten weten wat er op het wereldtoneel allemaal speelt, als het gaat om prehistorie, archeologie en hunebedden. Wij kunnen onze activiteiten uitvoerig vooraf toelichten, zodat iedereen meer weet dan alleen een schreeuwerige titel, die vaak de lading niet dekt en … Wij kunnen met u over en weer contact leggen. U kunt reageren, iets inzenden, u aanmelden voor een activiteit, kritiek uiten. Het is allemaal ‘interactief’ (zo heet dat tegenwoordig).

Wij denken dat ons e-magazine veel geïnteresseerden zal trekken. Soms valt het echter niet mee om anderen mee te krijgen, te overtuigen van de waarde van je ideeën. De eerste sceptici hebben zich al gemeld. Aan ons en aan u om het positieve te laten zegevieren. Er is al genoeg ellende in de wereld en daar horen, zien en lezen wij elke dag al over. Cultuur en erfgoed gaan echter doorgaans over hele andere dingen. Dingen waarvan een mens een beetje gelukkiger kan worden. Ons e-magazine is bedoeld om een steentje bij te dragen aan ons Bruto Nationaal Geluk.

Veel lees-, kijk- en luisterplezier. Blijf ons volgen, houd contact met ons.

Hein Klompaker."



Deel deze pagina
Twitter Facebook LinkedIn E-mail